ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΔΟΚΑΣΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ · ΗΠΑΤΟΛΟΓΟΣ
Καλέστε μας
Παθήσεις · ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Αιμορραγία πεπτικού και σιδηροπενική αναιμία

Αιμορραγία πεπτικού και σιδηροπενική αναιμία: αίτια και ενδοσκοπική διερεύνηση. Δρ. Στέφανος Δόκας, γαστρεντερολόγος στη Θεσσαλονίκη.

ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑΑναζήτηση της αιτίας και αντιμετώπιση της απώλειας αίματος.

Πώς εκδηλώνεται η αιμορραγία

Η αιμορραγία από το πεπτικό σύστημα είναι ένα σύμπτωμα που συχνά οδηγεί τον ασθενή στον Γαστρεντερολόγο. Η εκδήλωση ποικίλει και εξαρτάται από δυο βασικούς παράγοντες:

  1. Την εστία της αιμορραγίας
  2. Την ποσότητα του αίματος που έχει χαθεί.

Όταν η αιμορραγία είναι άμεσα ορατή και προέρχεται από το ανώτερο πεπτικό σύστημα (οισοφάγος, στόμαχος, δωδεκαδάκτυλος) μπορεί να εκδηλωθεί ως αιματέμεση (έμετος με παρουσία αίματος), μέλαινα κένωση (μαύρα, δύσοσμα κόπρανα) ή αιμορραγική κένωση (πρόσμιξη σκούρου κόκκινου αίματος στα κόπρανα).

Η ορατή αιμορραγία από το κατώτερο πεπτικό σύστημα εκδηλώνεται ως αιμορραγική κένωση και σπανιότερα ως μέλαινα (όταν η εστία της αιμορραγίας είναι αρκετά βαθιά στο έντερο).

Πολλές φορές, η αιμορραγία δεν είναι ορατή. Αυτό οφείλεται, τις περισσότερες φορές, στη μικρή απώλεια αίματος και τη σχετική απόσταση από τον πρωκτό. Μια χρόνια αιμορραγία τέτοιου τύπου οδηγεί, σε βάθος χρόνου, σε σημαντική απώλεια σιδήρου και τελικά σε σιδηροπενική αναιμία. Η σιδηροπενική αναιμία εκδηλώνεται με ωχρότητα, αδυναμία, δυσκολία στην αναπνοή και πολλές φορές με λιποθυμία.

Πότε χρειάζεται άμεση βοήθεια

Αιματέμεση, μαύρα σαν πίσσα κόπρανα ή σημαντική αιμορραγία χρειάζονται άμεση ιατρική εκτίμηση. Αν συνυπάρχουν λιποθυμία, έντονη αδυναμία, δύσπνοια ή υπόταση, καλέστε το 112 ή το 166.

Αίτια από το ανώτερο πεπτικό

Αιτίες αιμορραγίας από το ανώτερο πεπτικό:

Η κυριότερη αιτία αιμορραγίας από το ανώτερο πεπτικό σύστημα είναι το πεπτικό έλκος. Τα έλκη είναι πληγές στον στόμαχο ή στον δωδεκαδάκτυλο (έλκος στομάχου ή έλκος δωδεκαδακτύλου αντίστοιχα). Όταν τύχει να διαβρώσουν κάποιο μεγάλο αγγείο προκαλούν σοβαρή αιμορραγία.

Άλλες αιτίες είναι:

  • Οι κιρσοί οισοφάγου (που αναπτύσσονται σε έδαφος κίρρωσης του ήπατος και προκαλούν σοβαρότατη αιμορραγία).

  • Η σχάση του βλεννογόνου της καρδιοοισοφαγικής συμβολής (Σύνδρομο Mallory Weiss) που συνήθως συμβαίνει μετά από εργώδη έμετο.

  • Βαριά ελκωτική οισοφαγίτιδα από παλινδρόμηση.

  • Κακοήθεις ή καλοήθεις όγκοι του στομάχου.

Αίτια από το έντερο & σιδηροπενία

Αιτίες αιμορραγίας από το κατώτερο πεπτικό.

Οι αιμορροΐδες είναι συχνή αιτία ορατού αίματος. Ωστόσο, η αιμορραγία δεν πρέπει να αποδίδεται σε αυτές χωρίς κατάλληλη αξιολόγηση.

Άλλες αιτίες είναι:

  • Τα εκκολπώματα του παχέος εντέρου, που μπορεί να προκαλέσουν σοβαρή αιμορραγία.

  • Οι ιδιοπαθείς φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου (ΙΦΝΕ) που περιλαμβάνουν την ελκώδη κολίτιδα και τη νόσο του Crohn.

  • Πολύποδες και όγκοι/καρκίνος του παχέος ή σπανιότερα του λεπτού εντέρου.

  • Ραγάδα του πρωκτού.

  • Μετακτινική κολίτιδα.

Η χρόνια και μη ορατή απώλεια αίματος που προκαλεί σιδηροπενική αναιμία μπορεί να οφείλεται σε:

  • Πολύποδες ή όγκους του στομάχου, του δωδεκαδακτύλου, του λεπτού ή του παχέος εντέρου.

  • Αγγειοδυσπλασίες του στομάχου, του δωδεκαδακτύλου,  του λεπτού ή του παχέος εντέρου.

  • Ιδιοπαθείς φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου.

Πολύ συχνά, η ταυτόχρονη λήψη παραγόντων που ελαττώνουν τη δραστικότητα των αιμοπεταλίων ή των παραγόντων πήξης μπορεί να αποκαλύψει την αιμορραγία συντομότερα λόγω της μεγαλύτερης απώλειας.

Άλλες φορές, η σιδηροπενική αναιμία προκαλείται από κακή απορρόφηση του σιδήρου στο έντερο, συνήθως στα πλαίσια κοιλιοκάκης (δυσανεξία στη γλουτένη).

Διάγνωση & αντιμετώπιση

Η διάγνωση περιλαμβάνει εξετάσεις αίματος, κοπράνων και οπωσδήποτε γαστροσκόπηση ή/και κολονοσκόπηση. Εάν με τις παραπάνω εξετάσεις δεν αποκαλυφθεί το αίτιο της αιμορραγίας προχωρούμε σε ενδοσκόπηση του λεπτού εντέρου με κάψουλα ή με εντεροσκόπηση, αξονική τομογραφία, σπινθηρογράφημα με επισημασμένα ερυθρά, ή αγγειογραφία.

Σε περιπτώσεις οξείας αιμορραγίας, τις περισσότερες φορές, κατά την ενδοσκόπηση μπορεί να γίνει και θεραπευτική αιμόσταση, με διάφορες μεθόδους, ώστε να σταματήσει άμεσα η αιμορραγία.

Σε κάθε περίπτωση, η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία της αιμορραγίας και εξειδικεύεται μετά τη σωστή διάγνωση.

Συχνές ερωτήσεις

Κάθε έλκος στο στομάχι ή τον δωδεκαδάκτυλο αιμορραγεί;

Όχι. Πολλά έλκη δεν αιμορραγούν, αλλά όταν εμφανιστεί αίμα στον έμετο ή μαύρα σαν πίσσα κόπρανα χρειάζεται άμεση αξιολόγηση, ακόμη και χωρίς πόνο.

Είναι δυνατό να γίνει ενδοσκοπική εξέταση του λεπτού εντέρου;

Ναι, με ενδοσκοπική κάψουλα ή υποβοηθούμενη εντεροσκόπηση, όπως με μονό ή διπλό μπαλόνι. Η κάψουλα καταγράφει εικόνες, ενώ η εντεροσκόπηση επιτρέπει και βιοψίες ή θεραπευτικές πράξεις.

Τα εκκολπώματα του παχέος εντέρου προκαλούν συμπτώματα;

Τα εκκολπώματα του παχέος εντέρου είναι προπέτειες του βλεννογόνου του εντέρου διαμέσου οπής στο μυϊκό τοίχωμα. Η αιτιολογία είναι άγνωστη αλλά γνωρίζουμε ότι η συχνότητα εμφάνισης αυξάνεται παράλληλα με την ηλικία. Τις περισσότερες φορές δεν προκαλούν συμπτώματα. Όταν εμφανιστούν συμπτώματα, αυτά είναι η αιμορραγία ή η φλεγμονή. Η αιμορραγία από τα εκκολπώματα μπορεί να είναι αρκετά σοβαρή και θορυβώδης.

Η φλεγμονή (εκκολπωματίτιδα) εκδηλώνεται με σημαντικό πόνο, κακουχία, πολλές φορές πυρετό και διαταραχές των κενώσεων. Και στις δύο περιπτώσεις χρειάζεται άμεση ιατρική εξέταση. Συχνά θα απαιτηθεί νοσηλεία και ειδική θεραπεία. Σπανιότερα θα χρειαστεί χειρουργική αντιμετώπιση.

Επιστημονικές πηγές & περαιτέρω ενημέρωση

NIDDK · Ενδοσκόπηση ανώτερου πεπτικού

ESGE 2022 · Κάψουλα και υποβοηθούμενη εντεροσκόπηση

Η ΔΙΚΗ ΣΑΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑ

Ας συζητήσουμε τις ανάγκες σας.

Η προσωπική ιατρική εκτίμηση καθορίζει την κατάλληλη φροντίδα. Επικοινωνήστε με το ιατρείο στη Θεσσαλονίκη.