Αιμορραγία πεπτικού - Σιδηροπενική αναιμία

Η αιμορραγία από το πεπτικό σύστημα είναι ένα σύμπτωμα που συχνά οδηγεί τον ασθενή στον Γαστρεντερολόγο. Η εκδήλωση ποικίλει και εξαρτάται από δυο βασικούς παράγοντες:

1. Την εστία της αιμορραγίας

2. Την ποσότητα του αίματος που έχει χαθεί. 

Όταν η αιμορραγία είναι άμεσα ορατή και προέρχεται από το ανώτερο πεπτικό σύστημα (οισοφάγος, στόμαχος, δωδεκαδάκτυλος) μπορεί να εκδηλωθεί ως αιματέμεση (έμετος με παρουσία αίματος), μέλαινα κένωση (μαύρα, δύσοσμα κόπρανα) ή αιμορραγική κένωση (πρόσμιξη σκούρου κόκκινου αίματος στα κόπρανα).

 

Η ορατή αιμορραγία από το κατώτερο πεπτικό σύστημα εκδηλώνεται ως αιμορραγική κένωση και σπανιότερα ως μέλαινα (όταν η εστία της αιμορραγίας είναι αρκετά βαθιά στο έντερο).

Πολλές φορές, η αιμορραγία δεν είναι ορατή. Αυτό οφείλεται, τις περισσότερες φορές, στη μικρή απώλεια αίματος και τη σχετική απόσταση από τον πρωκτό. Μια χρόνια αιμορραγία τέτοιου τύπου οδηγεί, σε βάθος χρόνου, σε σημαντική απώλεια σιδήρου και τελικά σε σιδηροπενική αναιμία. Η σιδηροπενική αναιμία εκδηλώνεται με ωχρότητα, αδυναμία, δυσκολία στην αναπνοή και πολλές φορές με λιποθυμία.

Όταν η αιμορραγία είναι μεγάλη και ξαφνική μπορεί να προκαλέσει κυκλοφορικό σοκ (σοβαρή υπόταση, εφίδρωση, λιποθυμία, απώλεια αισθήσεων), οπότε χρειάζεται άμεση μεταφορά σε Νοσοκομείο/Κλινική. 

Αιτίες αιμορραγίας από το ανώτερο πεπτικό:

Η κυριότερη αιτία αιμορραγίας από το ανώτερο πεπτικό σύστημα είναι το πεπτικό έλκος. Τα έλκη είναι πληγές στον στόμαχο ή στον δωδεκαδάκτυλο (έλκος στομάχου ή έλκος δωδεκαδακτύλου αντίστοιχα). Όταν τύχει να διαβρώσουν κάποιο μεγάλο αγγείο προκαλούν σοβαρή αιμορραγία. 

Άλλες αιτίες είναι:

  • Οι κιρσοί οισοφάγου (που αναπτύσσονται σε έδαφος κίρρωσης του ήπατος και προκαλούν σοβαρότατη αιμορραγία).

  • Η σχάση του βλεννογόνου της καρδιοοισοφαγικής συμβολής (Σύνδρομο Mallory Weiss) που συνήθως συμβαίνει μετά από εργώδη έμετο.

  • Βαριά ελκωτική οισοφαγίτιδα από παλινδρόμηση.

  • Κακοήθεις ή καλοήθεις όγκοι του στομάχου.

Αιτίες αιμορραγίας από το κατώτερο πεπτικό.

Η πιο συχνή αιτία αιμορραγίας από το κατώτερο πεπτικό είναι η αιμορροϊδοπάθεια.

Άλλες αιτίες είναι: 

  • Τα εκκολπώματα του παχέος εντέρου, που μπορεί να προκαλέσουν σοβαρή αιμορραγία.

  • Οι ιδιοπαθείς φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου (ΙΦΝΕ) που περιλαμβάνουν την ελκώδη κολίτιδα και τη νόσο του Crohn.

  • Πολύποδες και όγκοι/καρκίνος του παχέος ή σπανιότερα του λεπτού εντέρου.

  • Ραγάδα του πρωκτού.

  • Μετακτινική κολίτιδα.

Η χρόνια και μη ορατή απώλεια αίματος που προκαλεί σιδηροπενική αναιμία μπορεί να οφείλεται σε:

  • Πολύποδες ή όγκους του στομάχου, του δωδεκαδακτύλου, του λεπτού ή του παχέος εντέρου.

  • Αγγειοδυσπλασίες του στομάχου, του δωδεκαδακτύλου,  του λεπτού ή του παχέος εντέρου.

  • Ιδιοπαθείς φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου.

Πολύ συχνά, η ταυτόχρονη λήψη παραγόντων που ελαττώνουν τη δραστικότητα των αιμοπεταλίων ή των παραγόντων πήξης μπορεί να αποκαλύψει την αιμορραγία συντομότερα λόγω της μεγαλύτερης απώλειας. 

Άλλες φορές, η σιδηροπενική αναιμία προκαλείται από κακή απορρόφηση του σιδήρου στο έντερο, συνήθως στα πλαίσια κοιλιοκάκης (δυσανεξία στη γλουτένη).

Η διάγνωση περιλαμβάνει εξετάσεις αίματος, κοπράνων και οπωσδήποτε γαστροσκόπηση ή/και κολονοσκόπηση. Εάν με τις παραπάνω εξετάσεις δεν αποκαλυφθεί το αίτιο της αιμορραγίας προχωρούμε σε ενδοσκόπηση του λεπτού εντέρου με κάψουλα ή με εντεροσκόπηση, αξονική τομογραφία, σπινθηρογράφημα με επισημασμένα ερυθρά, ή αγγειογραφία.

Σε περιπτώσεις οξείας αιμορραγίας, τις περισσότερες φορές, κατά την ενδοσκόπηση μπορεί να γίνει και θεραπευτική αιμόσταση, με διάφορες μεθόδους, ώστε να σταματήσει άμεσα η αιμορραγία.

Σε κάθε περίπτωση, η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία της αιμορραγίας και εξειδικεύεται μετά τη σωστή διάγνωση.

 

Συχνές ερωτήσεις:

Ερ: Κάθε έλκος στο στομάχι ή τον δωδεκαδάκτυλο αιμορραγεί;

Απ: Τα περισσότερα πεπτικά έλκη δεν αιμορραγούν ή εάν αιμορραγήσουν η απώλεια είναι αμελητέα. Η μεγάλη αιμορραγία από το ανώτερο πεπτικό (συχνά ονομάζεται γαστρορραγία) χρήζει αντιμετώπισης σε Νοσοκομείο/Κλινική.

Ερ: Είναι δυνατό να γίνει ενδοσκοπική εξέταση του λεπτού εντέρου;

Απ: Η ενδοσκοπική εξέταση του λεπτού εντέρου μπορεί να γίνει με την ενδοσκοπική κάψουλα ή με τις προηγμένες μεθόδους εντεροσκόπησης (όπως η σπειροειδής εντεροσκόπηση – Spiral enteroscopy). Το πλεονέκτημα της εντεροσκόπησης είναι η δυνατότητα ενδοσκοπικής θεραπείας (όπως εκτομή πολυπόδων, καυτηριασμός αγγειοδυσπλασιών) αλλά και λήψης βιοψιών.

Ερ: Τα εκκολπώματα του παχέος εντέρου προκαλούν συμπτώματα;

Απ: Τα εκκολπώματα του παχέος εντέρου είναι προπέτειες του βλεννογόνου του εντέρου διαμέσου οπής στο μυϊκό τοίχωμα. Η αιτιολογία είναι άγνωστη αλλά γνωρίζουμε ότι η συχνότητα εμφάνισης αυξάνεται παράλληλα με την ηλικία. Τις περισσότερες φορές δεν προκαλούν συμπτώματα. Όταν εμφανιστούν συμπτώματα, αυτά είναι η αιμορραγία ή η φλεγμονή. Η αιμορραγία από τα εκκολπώματα μπορεί να είναι αρκετά σοβαρή και θορυβώδης. Η φλεγμονή (εκκολπωματίτιδα) εκδηλώνεται με σημαντικό πόνο, κακουχία, πολλές φορές πυρετό και διαταραχές των κενώσεων. Και στις δύο περιπτώσεις χρειάζεται άμεση ιατρική εξέταση. Συχνά θα απαιτηθεί νοσηλεία και ειδική θεραπεία. Σπανιότερα θα χρειαστεί χειρουργική αντιμετώπιση.